Bij TransitionHERO helpen we industriële en greentech teams om de koolstof reductie hierarchie om te zetten in praktische, uitvoerbare projecten, waarbij emissies worden verminderd in de volgorde die de meeste impact oplevert maar met de laagste kosten.

Waar begin je met het verminderen van CO2? Voor de meeste industriële bedrijven is dat de moeilijkste vraag in het hele traject naar netto nul CO2. Er bestaat geen universeel stappenplan voor industriële decarbonisatie, omdat elke locatie vanuit een andere situatie start, met eigen beperkingen en kansen. Daarom werkt CO2 reductie het beste in de vorm van een hierarchie: een duidelijke volgorde van prioriteiten die begint bij wat je vandaag al kunt besparen en toewerkt naar wat je op termijn moet beheersen. Elke stap bouwt voort op de vorige. Hieronder lees je hoe de zes stappen zich tot elkaar verhouden en waar je de grootste winst kunt halen.

1. Energiebesparing: eerst optimaliseren, dan pas overschakelen

De basis van elke koolstof reductie hierarchie is minder energie gebruiken. Procesintensivering, hogere efficiëntie en minder afvalstromen verlagen de uitstoot nog vóórdat je een technologie vervangt. Het IEA noemt energie-efficiëntie de “eerste brandstof”, omdat het een van de snelste en meest kosteneffectieve manieren is om CO2 te verlagen, terwijl het ook de energierekening en de energiezekerheid verbetert. Kortom: de schoonste energie is de energie die je nooit gebruikt.

Je kans

• Breng warmteterugwinning, isolatie en apparatuur in kaart voordat je investeert in nieuwe installaties.
• Zie efficiëntie als de goedkoopste ton CO2 die je kan vermijden.

Efficiëntie verkleint de omvang, en daarmee de kosten, van elke stap die daarna volgt in de hiërarchie.

2. Elektrificeer laagtemperatuurwarmte

De volgende stap is het overschakelen op elektriciteit. Veel industriële processen onder circa 150°C, zoals in de voedings-, papier- en textielsector, kunnen worden geëlektrificeerd met warmtepompen. Het IEA benoemt het elektrificeren van laagtemperatuurwarmte als een belangrijke hefboom voor efficiëntie. Zij geven aan dat de industrie verantwoordelijk is voor ongeveer een kwart van de wereldwijde CO2 uitstoot, waarvan een groot deel bestaat uit warmte die geëlektrificeerd zou kunnen worden.

Je kans

• Breng warmteterugwinning, isolatie en apparatuur in kaart voordat je investeert in nieuwe installaties.
• Combineer elektrificatie met schone stroom, zodat de overstap ook echt tot minder uitstoot leidt.

In Europa kunnen industriële warmtepompen met een prestatiecoëfficiënt van ongeveer 3 al concurreren met gas, afhankelijk van de lokale energieprijzen voor gas en elektriciteit.

3. Elektrificeer hoogtemperatuurwarmte

Verderop in de koolstof reductie hierarchie wordt het wat lastiger, omdat hoogtemperatuurprocessen moeilijker te elektrificeren zijn. Door dit te combineren met opslag van hoogtemperatuurwarmte kun je schommelingen in het aanbod van hernieuwbare energie beter opvangen, al verschilt de volwassenheid van deze technieken nog per sector en toepassing.

Je kans

• Bepaal welke hoogtemperatuurstappen op termijn geschikt zijn voor elektrische of hybride oplossingen naarmate de technologie zich ontwikkelt.
• Overweeg thermische opslag om het aanbod te stabiliseren en de productie te beschermen.

Hier komt technisch inzicht het meest van pas, en hier ligt ook de kans om als koploper voorop te lopen.

4. Carbon capture en utilization (CCU)

Waar emissies overblijven, richt de koolfstof reductie hierarchie zich op afvangen. Bij carbon capture en utilization wordt CO2 hergebruikt en omgezet in waardevolle producten, waardoor de koolstof in de kringloop blijft. Het IEA wijst op het hergebruiken van afgevangen CO2 in producten zoals methanol als een van de mogelijke routes voor industriële emissies.

Je kans

• Check of jouw CO2 stroom kan dienen als grondstof voor brandstoffen, chemicaliën of materialen.
• Weeg de waarde van hergebruik af tegen het energieverbruik van het afvangproces.

CCU kan van een last een product maken, maar alleen als de energiebalans klopt.

5. Carbon capture en storage (CCS)

Voor emissies die niet vermeden of hergebruikt kunnen worden, voorkomt carbon capture en storage dat CO2 in de atmosfeer terechtkomt door het ondergronds op te slaan. In een goed opgebouwde koolstof reductie hierarchie is CCS bedoeld voor werkelijk moeilijk te vermijden emissies, en zou het pas als laatste redmiddel ingezet moeten worden.

Je kans

• Breng je onvermijdelijke procesemissies in kaart, bijvoorbeeld in cement of bepaalde chemicaliën.
• Onderzoek gedeelde transport en opslaginfrastructuur om de kosten te verlagen.

Opslag is bedoeld voor wat je niet kunt wegontwerpen, niet voor wat je nog niet geprobeerd hebt.

6. Groene certificaten en carbon credits

At the bottom Onderaan de carbon reduction hierarchy staan groene certificaten en carbon credits. Deze zijn bedoeld voor de resterende emissies die overblijven nadat elke haalbare reductie is doorgevoerd. Kaders zoals de Oxford Principles voor netto nul aligned compenseren en het Science Based Targets initiative geven duidelijk aan dat credits alleen bedoeld zijn om restemissies te compenseren.

Je kans

• Gebruik alleen hoogwaardige, verifieerbare credits voor wat je werkelijk niet kunt vermijden.
• Kies voor duurzame CO2 verwijdering boven credits die alleen uitstoot vermijden.

Credits staan onderaan om een reden. Ze compenseren, maar ze decarboniseren niet.or a reason. They neutralise, they do not decarbonise.

De conclusie

Industriële decarbonisatie is niet een grote sprong, maar een gestage klim. Een koolfstof reductie hierarchie, ook wel koolstof mitigatie hierarchie genoemd, helpt teams om weloverwogen en duurzame keuzes te maken door eerst te kiezen voor de opties met de meeste impact tegen de laagste kosten, en compensatie te bewaren voor helemaal bovenaan. Niet elke organisatie zal elke stap gebruiken. Het gaat erom de juiste stappen te kiezen, in de juiste volgorde, voor jouw situatie. Bij TransitionHERO vertalen wij de koolstof reductie hierarchie naar gekwantificeerde, uitvoerbare en technisch onderbouwde plannen, van energiebesparing tot aan afvang en verder.

Benieuwd waar jouw organisatie vandaag staat in de koolstof reductie hierarchie? Geef ons een belletje.

---